НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын талуудын 17-р бага хурлын (COP17) хүрээнд уул уурхайн салбарын тэргүүлэгчид болон төрийн байгууллагууд газрын тогтвортой байдал, байгаль орчны хамгааллын чиглэлээр чухал хэлэлцүүлэг явууллаа. 8-р сарын 24-нд энэхүү арга хэмжээний үеэр Рио Тинто, “Эрдэнэс Оюу Толгой” болон “Оюу толгой” компаниуд хамтран Монгол Улсын байгаль орчин, нийгэм, эдийн засгийн тогтвортой хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулах цогц санаачилга, амлалтуудаа албан ёсоор зарлав.

Энэхүү шийдвэрийн гол цөм нь Оюу толгой үйлдвэрийн цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээг дотоодын сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрээс хангах, ойн нөхөн сэргээлтийг өргөжүүлэх, мөн говийн бүс нутгийн усны аюулгүй байдлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр хамгаалах явдал юм.

1. Эрчим хүчний шилжилт ба ногоон эдийн засгийн түрэлт

Монгол Улсын уул уурхайн салбарын хамгийн том төсөл болох “Оюу толгой” компани нь үйлдвэрлэлийн эрчим хүчний хэрэгцээнийхээ тодорхой хэсгийг дотооддоо үйлдвэрлэсэн сэргээгдэх эрчим хүчээр хангахаар төлөвлөж байна. Энэхүү алхам нь Монгол Улсын эрчим хүчний салбарт дараах стратегийн ач холбогдлыг үзүүлнэ:

• Дотоодын сэргээгдэх эрчим хүчний бүтээн байгуулалтыг дэмжих: Томоохон хэрэглэгч дотоодын сэргээгдэх эрчим хүчний зах зээлд гаран ирснээр нар, салхины томоохон эх үүсвэрүүдийг барьж байгуулах хөрөнгө оруулалтын орчин идэвхижнэ.
• Нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтыг бууруулах: Эрдэс баялгийн салбар дах хүлэмжийн хийн дарамтыг багасгаж, нүүрстөрөгч багатай ногоон эдийн засаг руу шилжих үндэсний зорилтыг хурдасгана.
• Эрчим хүчний биеэ даасан байдал: Импортын эрчим хүчний хамаарлыг бууруулж, дотоодын эрчим хүчний чадал, системийн тогтвортой байдалд эерэгээр нөлөөлнө.

2. Газрын доройтолтой тэмцэх ба “100 сая мод” хөтөлбөрийн шинэ шат

“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд “Оюу толгой” компани “100 сая мод өвлүүлэн үлдээе” хөтөлбөрийг эхлүүлээд байсан билээ. Тэгвэл энэхүү амлалтаа улам өргөжүүлж, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах, нүүрстөрөгчийн шингээлтийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн иргэдийн амьжиргааг дэмжсэн олон талт эко-хөтөлбөр болгон хөгжүүлэхээр боллоо.

Гол ажлуудаас дурдвал:

1. Говийн бүсэд 5,000 га талбайд загийн ойжуулалт хийх: Говь нутгийн эмзэг экосистемийг хамгаалах, цөлжилтийн эрчийг сааруулах зорилгоор заглах ажлыг далайцтай хэрэгжүүлнэ.
2. Төв болон хойд бүсэд 20,000 га талбайд ойн нөхөн сэргээлт хийх: Нийт 10,000 га орчим талбай бүхий ойн гурван томоохон төсөл судалж, нүүрстөрөгчийн шингээлтийг хэмжиж болохуйц бодит үр дүнд хүргэнэ.
3. Иргэдийн оролцоонд суурилсан санхүүгийн урамшуулал: Орон нутгийн иргэдийн тарьж ургуулсан модыг урт хугацаанд тордон хамгаалах арчилгааны тогтолцоог бүрдүүлж, иргэдэд санхүүгийн урамшуулал олгох тогтвортой загварыг нэвтрүүлнэ.

3. Инновацид суурилсан усны аюулгүй байдлын санаачилга

Говийн бүсэд уул уурхай болон орон нутгийн амьдрал цэцэглэн хөгжих суурь нь усны нөөц юм. Иймд шинжлэх ухаан, инновац болон хамтын удирдлагад суурилсан усны тэсвэртэй байдлыг хангах хэд хэдэн туршилтын төслийг эхлүүлж байна.

• Газар доорх усыг зориудаар арвижуулах (Managed Aquifer Recharge): Газар доорх ус агуулагч үе давхаргыг шинжлэх ухааны аргаар нэмэгдүүлэх туршилт, судалгааны ажлыг эрчимжүүлнэ.
• Хурын ус хуримтлуулах: Гадаргын усны экосистемийг сэргээх зорилгоор борооны болон тэгш өндөрлөгийн усыг хуримтлуулах туршилтын төслүүд хэрэгжүүлнэ.
• Гүний усны судалгаа: Говийн бүсийн газар доорх усны нөөц болон чанарын иж бүрэн судалгааг үргэлжлүүлэн хийнэ.

Уул уурхайн болон төрийн байгууллагуудын хамтын ажиллагааг Монгол Улсын ирээдүйн хөгжилд оруулж буй бодит хөрөнгө оруулалт гэж онцоллоо.

Кэйти Жаксон (Рио Тинтогийн Зэсийн группийн Гүйцэтгэх захирал):
“Эдгээр ажлууд нь Рио Тинтогийн Монгол Улс дах бат бөх түншлэл, Оюу толгойгоор дамжуулан ирээдүй хойч үедээ үлдэх үнэ цэнийг бүтээх нийтлэг зорилгын илэрхийлэл юм. Бид ойрын таван жилд хэмжигдэхүйц үр дүн гарган, олон арван жилд үргэлжлэх эерэг өөрчлөлтийн суурийг тавихыг зорьж байна.”

Б.Тэлмүүн (“Эрдэнэс Оюу Толгой” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал):
“Хувьцаа эзэмшигчийн хувьд бид “Оюу толгой” компаниас хэрэгжүүлж буй эрчим хүчний шилжилт, усны хамгаалалт, ойжуулалтын ажлуудыг төрийн бодлоготой уялдуулан, Монгол Улсад илүү үр өгөөжтэй байхад анхаарч байна. Цаашид байгаль орчин, нийгмийн хөрөнгө оруулалтын бодит үр дүнг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарна.”

С.Мөнхсүх (“Оюу толгой” компанийн Гүйцэтгэх захирал):
“Тогтвортой хөгжил, байгаль орчны хамгаалал нь манай үйл ажиллагааны тэргүүлэх чиглэл. Бид байгалийн унаган төрхийг нөхөн сэргээх, дотоодоосоо сэргээгдэх эрчим хүч худалдан авч уурхайн үйлдвэрлэлдээ ашиглах хүрээнд төр, орон нутаг, хувийн хэвшилтэй хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ.”

Энэхүү шинэ санаачилгууд нь зөвхөн нэг уурхайн үйл ажиллагаанаас хальж, Монгол Улсын ногоон шилжилт, байгаль орчны аюулгүй байдалд шинэ стандарт тогтоох томоохон алхам болж байна.